Waarom staan de sneeuwkanonnen nog stil?

Twaalf graden op de gletsjer

Op de Pitztaler Gletscher stond het kwik vanochtend op 12 graden. Er ligt 15 centimeter sneeuw en de liften draaien, maar het skibedrijf op de Wildspitzbahn stopt om 13.00 uur. In de middag wordt de sneeuw te zacht.

Dat is geen uitzondering. GeoSphere Austria gaf voor vandaag 10 tot 18 graden op 2.000 meter en tot om en nabij 9 graden op 3.000 meter, met de nulgradengrens tussen 3.700 en 4.000 meter. Sneeuw: geen. Ook morgen niet, en in het weekend blijft het bij een mix van zon en hoge bewolking.

De Kaunertaler Gletscher blies zijn opening van 26 september daarom af en heeft nog altijd geen nieuwe datum. Waarom zetten ze dan niet gewoon de kanonnen aan?

Niet de thermometer beslist, maar de natte bol

Een sneeuwkanon kijkt niet naar de luchttemperatuur. Het kijkt naar de natteboltemperatuur, in het Duits de Feuchtkugeltemperatur. Dat is de laagste temperatuur die je bereikt door verdamping: hoe droger de lucht, hoe meer warmte er aan een waterdruppel wordt onttrokken terwijl hij valt, en hoe kouder die druppel wordt.

Daarom is luchtvochtigheid net zo belangrijk als temperatuur. Fabrikant TechnoAlpin, dat de installaties in veel Alpengebieden levert, houdt aan dat hun sneeuwproducenten werken vanaf een natteboltemperatuur van min 2,5 graden.

Wat dat in de praktijk betekent, laat hun eigen rekenvoorbeeld zien. Bij precies nul graden en 30 procent luchtvochtigheid kom je uit op een natteboltemperatuur van min 4,3 graden: sneeuwen lukt. Bij diezelfde nul graden maar 90 procent luchtvochtigheid kom je uit op plus 0,5 graden en gebeurt er niets. En bij 5 graden met 50 procent vochtigheid zit je op min 2,2 graden, net aan de verkeerde kant van de grens.

Met andere woorden: het kan vriezen zonder dat er sneeuw te maken valt, en het kan een paar graden boven nul zijn terwijl de kanonnen gewoon draaien. Alles hangt af van hoe droog de lucht is.

Waarom ze liever wachten op echte kou

Die min 2,5 graden is de ondergrens, niet het streven. In het vakblad Seilbahnen International beschreef Thomas Surrer eind september hoe dat in de praktijk uitpakt. Het grootste deel van de sneeuw wordt geproduceerd bij natteboltemperaturen tussen min 2 en min 7 graden, en 58 procent van alle sneeuw ontstond bij een gemiddelde van min 6,4 graden.

Dat is logisch. Hoe kouder en droger, hoe meer water er per uur in sneeuw verandert en hoe minder stroom en water er per kubieke meter nodig is. Een skigebied dat om half oktober bij min 2,5 graden natte bol aan de gang gaat, verstookt veel energie voor weinig sneeuw. Wachten op een echte koudeperiode levert in een paar nachten meer op dan twee weken aanmodderen.

Hoe een sneeuwkanon dat water precies tot sneeuw maakt, leggen we uit in ons stuk over hoe sneeuwkanonnen werken.

Wat dat betekent voor de komende weken

Zolang de nulgradengrens boven de 3.500 meter blijft, gebeurt er weinig. De gebieden die nu draaien, doen dat op de sneeuw van vorig seizoen: gletsjerijs en depots die de zomer onder dekens hebben doorgebracht. Verse sneeuw maken lukt pas als er koude lucht over de Alpen trekt, en die staat deze week nog niet in de kaarten.

Dat hoeft geen zorg te zijn. Op deze hoogte begint de blijvende sneeuw historisch gezien pas in de loop van oktober, zoals we uitlegden in onze column Waar blijft die sneeuw nou?. Zodra het omslaat, kan het snel gaan: een paar koude, droge nachten zijn genoeg om een piste uit het niets op te bouwen.

Welke gebieden nu wel en niet draaien, houden we bij in ons overzicht van de skigebieden die deze weken opengaan.